سفرنامه ایران از اولیا چلبی/بخش سوم: مراغه، اردبیل و ایروان – ویکیکتاب

این سنگ را نادرشاه همراه کوه نوراز هند برایمان آورده که از نظر قیمت بی رقیب می باشد! این گاز کربنیک با سنگ آهک یا سایر سنگ های کربناته واکنش می دهد. این مردم به زبان چنگی حرف میزنند که از زبان های دیگر فرق داشته و عنعنات خاصی نیز دارند با رسوم دیگر ساکنین منطقه کاملاً فرق دارد. در سطوح مرتفع پامیر افغانی قرغیز ها زندگی دارند که به زبان قرغییزی تکلم کرده، پیرو مذهب اهل سنت بوده و شغل آنها مالداری میباشد این مردم با ساکنین آنسوی مرز در ایالت مسلمان نشین سینکیانگ چین و قرغیز های ساکن قرغیزستان دارای فرهنگ مشترک میباشند که از سالیانی دراز بدینسو توسط سیم های خار دار و بی اعتمادی مارکسیستی از هم جدا شده اند، تعدادی زیادی از قرغیز های پامیر بعد از کودتای ثور با همه مال و مواشی خویش به رهبری رحمانقل بای به کشور پاکستان و از آنجا به ترکیه مهاجرت نمودند که در آنجا تابعیت اختیار کرده و روز گار بسر میبرند این اقوام در گذشته مسؤولیت حفاظت از مرز های پامیر را در سرحدات کشمیر، چین و شوروی سابق به عهده داشته و در رشد اقتصاد بدخشان از طریق پرورش شتر، غژگاو و گوسفند نقش بارزی داشتند شواهدی در دست است که تمایل برگشت به وطن در میان مهاجرین پامیری که در ترکیه بسر میبرند رو به افزایش است که دولت افغانستان در این راستا باید توجه خاص نماید و زمینه های برگشت را برای آنها فراهم سازد زیرا موجودیت آنها برای حفظ محیط زیست، استحکام مرز ها، حفظ تعادل ارزش های محلی، رشد جهانگردی در پامیر و آبادانی پامیر نقش حیاتی دارد.

غژگاو های کلان 350- 320 کیلو گرام گوشت دارند . بعد از سنگ شکن بهتر است نوشیدنی زیاد مصرف کنند و فعالیت بیشتر داشته باشند که کمک به دفع سنگ های ریز شده باشد. از این رو می کوشند که این گونه رویدادها را به هر ترتیبی شده، انطباق با جشن های کهن مردم بدهند، تا آن جشن ها را، بنام خود غصب کنند. ولی مردم، این گونه نامها را، برضد موبدان به این روزها می داده اند، چون موبدان می کوشیدند، معنای اصیل این خدایان را حذف کنند. چه تاریخی )، نفی معنای اصیل زندگی بوده است. اساسا ًجشن، با زمام به مفهوم تاریخی :کار نداشته است.

کار با این وسیله راحت و لذت بخش خواهد بود چون استفاده از آن به تخصص خاصی نیاز ندارد، به راحتی در دست جا می گیرد و هم چنین در تمیز کردن آن ها نیز دردسری نخواهید داشت. مردم زردیو در ساختن ظروف الومونیمی مانند چایجوش، دیک ها، انواع آفتابه، کاسه ها و انواع دیگر ظروف الومونیمی مهارت خاصی دارد. برخی سنگ اوپال را یک سنگ رسوبی و جایگزین کانی های قابل حل و فسیل درنظر میگریند زیرا در آبهای گرم حرارت پایین غنی از سیلسیوم در شکافت ها، آتشفشانی و دگرگونی و حفره های سنگهای اطراف رسوب گذاری تشکیل می شود.

باریکه پامیر یا شتر های بخدی دو کوهانه و آهوان مارکوپولویش، با گوزنهای وحشی و خش گاو های دراز مویش، با قله های پر برف و سپید رویش، با جهیلهای همیشه آبستن و شکوه آمویش، نیازی به معرفی ندارد اینقدر بسنده است که بگوییم نقشی را انگشت بزرگ در دست انسانها بازی میکند پامیر از نگاه استراتیژیک و ژیوپولیتیکی در آینده افغانستان بازی میکند. ولایت بدخشان با داشتن 47403 کیلو متر مربع مساحت، یکی از بزرگترین ولایات افغانستان بوده 7.26 فیصد کل مساحت کشور را تشکیل داده که وسعت آن بیشتر از مساحت مجموعی 9 ولایت کشور به شمول کابل، پروان، کاپیسا، پنجشیر، لقمان، وردک، خوست، پکتیا، لوگرو ننگرهار میباشد.

در سراسر قلمرو این ساحه بزرگ یک شفاخانه بستردار موثر و فعال وجود ندارد، موجودیت یگانه شفاخانه بستردار در سطح کل ولایت بدخشان در فیض آباد که هیچگاهی در یک زمان ظرفیت پذیرش بیشتر از 40 مریض را ندارد تکافوی مشکلات شهر فیض آباد را نمی کند، چه رسد به دیگر نقاط بدخشان. واژه لعل بدخشان منحیث یک نماد سمبولیک و استثنای ادبی در حوزه فرهنگی پهناوریکه از دهلی تا شیراز، از کابل تا بخارا و از مرو تا خجند دامن گسترده بود طی هزاران سال چون پادشاه بی تخت و تاج فرمان رانده و هنوز هم ادعای موجودیت دارد.

این ولایت از نظر موقعیت ژیوپولیتیکی، تاریخ کهن و افسانوی، ویژگی های فرهنگی و تعدد زبانها، موجودیت ذخایر احجار قیمتی، داشتن وادی ها و دره های حیرت آفرین، آبشار های تماشای، دریا های خروشان و مناظر زیبای طبیعی منحیث نقطه تلافی سلسله کوه های مندوکش و پامیر اهمیت استثنای دارد. موملای یکی از اعجاز نادر طبیعت است که از دل سنگ های بدخشان تراوش کرده و جهت درمان امراض گوناگون طی قرون متمادی مورد استعمال مردم بدخشان و دیگر نقاط جهان قرار داشته و هنوز هم در طب خانگی جایگاه ویژه خود را دارد، اطبای مکتب یونان از این ماده در درمان ناتوانی های جنسی، ضعف کمر، ضعف استخوان، امراض گرده ها، التهابات و زخمهای معده، التهابات مزمن اعضای داخلی و ده ها مرض دیگر به پیمانه وسیعی استفاده میبرند.

در اکثر موارد مریضانی که از شوه درمان های عصری و ادا های طبیبان معاصر دلگیر میشوند به موملای رو میآورند که در بسیاری موارد نتایج دلخواه را بدست میآورند. سنگ پا برای لایه برداری پوست مرده و سفت کف پا یا سایر بخش های مختلف از بدن مناسب است. بیلی روبین بیش از حد میتواند در جریان خون نشت کند و باعث زرد شدن پوست و چشمها (زردی) شود. از رایج ترین انواع سنگ ها، سنگ های کلسیمی هستند که بر اثر کلسیم و اکسالیت بالای خون اتفاق می افتند. افسانه های محلی میگوید که حضرت سلیمان بخاطر تزیین بیت المقدس دیوان را به این معدن فرستاده تا سنگ های لاجورد را به بیت المقدس بیاورند و به همین خاطر معدن مذکور بنام معدن دیوان شهرت یافت.

شهرت فیض آباد که قبل از سال 1103 هجری بنام جوزگون یاد میشد بعد از انتقال خرقه مبارک پیامبر بزرگ اسلام از بخارا به آنجا بنام فیض آباد مسمی شد این خرقه مبارک همان خرقه است که بعداً توسط احمد شاه ابدالی از فیض آباد به قندهار منتقل شد در مورد انتقال خرقه از فیض آباد به قندهار داستانی جالبی در بین مردم بدخشان وجود دارد میگویند زمانیکه سپه سالار لشکر احمدشاه ابدالی از مردم خواست تا دروازه خرقه را بگشایند آنها گفتند اگر دروازه را بگشایم خرقه را با خود میبرند نماینده مذکور نیرنگی بکار برد و عهدی بسته درسنگی مهر کرد که خرقه را از آن سنگ پیش نخواهد برد بعد سنگ را بر شتر بار کرده پیش انداخت و خرقه را بر شتری دیگر نهاده بدنبال آن حرکت داد و بدین ترتیب با استفاده از این نیرنگ خرقه از بدخشان به قندهار منتقل کرد، محلی که این پیمان درآن بسته شد از آن زمان تا کنون بنام دشت سنگ مهر یاد میگردد، جایگاه خرقه بعد از گذشت بیشتر از 250 سال هنوز منحیث متبرکترین مکان در شهر فیض آباد شناخته شده و مسجدی هم به همین نام در آنجا بنا شده است.

از شهر های بهارک و جرم در کتاب خراسان بزرگ منحیث شهر های پر رونق و کاروان گذر یاد شده که سابقه بیشتر از دو نیم هزار ساله دارد، این شهر های در مسیر شاهراه بزرگ ابریشم قرار داشته، محل آمد و رشد کاروانهای بزرگ تجارتی ابریشم بار بودند که با عبور از تنگه های صعب العبور و دره های مارپیچی در دل کوه های هندوکش ره بریده و تمدن شرق و غرب را بهم پیوند میدادند. ولسوالی شهدا که از مناطق زردیو و سرغیلان تشکیل یافته است یکی از دره های زیبا و دیدنی در این ناحیه بوده که چارمغز این دره شهرت خاصی دارد این دره زیاد ترین چامغز را در بدخشان تولید میکند.

اگر برش سنگ گرد است باید در همه قسمتها هم گرد باشد و همه صفحات برش خورده روی سطح سنگ از نظم و ترتیب خاصی پیروی کند در غیر این صورت از ارزش و قیمت یاقوت سرخ معدنی و یا دیگر انواع یاقوت کاسته میشود . بدخشان و بدخشانیان با داشتن سرحد مشترک و فرهنگ مشترک با اقوام و ملل مختلف ساکن در کشور های مجاور پاکستان، کشمیر، چین ، قرغیزستان و تاجکستان ارزش خاصی را در سطح کشور و منطقه دارا میباشد، در تمام افغانستان ولایتی سراغ نمی شود که مانند بدخشان این همه استثناات مرزی.

دیدگاهتان را بنویسید